Czynniki warunkujące zdrowie

Czynniki warunkujące zdrowie

"Zdrowie" w świetle definicji Światowej Organizacji Zdrowia rozumie się jako subiektywnie odczuwalną pełnię sprawności fizycznej, psychicznej i społecznej w wyniku odpowiedniego przystosowania się do warunków środowiska.

Podstawą zdrowia jest korzystne oddziaływanie człowieka na otaczające środowisko, oraz tego środowiska na organizm człowieka. Pośród ważniejszych czynników warunkujących zdrowie uwzględnić należy:
1. Genetyczne i adaptacyjne uwarunkowania zdrowia, rozumiane jako predyspozycja dziedziczno rodzinna, czyli rodzinnie uwarunkowana odporność lub przydatność osobnicza na określone stany chorobowe.
2. Środowiskowe uwarunkowania zdrowia związane m. in. z :
a) środowiskiem wewnętrznym
b) środowiskiem zewnętrznym (w tym również z czynnikami klimatyczno-pogodowymi)
c) środowiskiem zawodowym.
3. Uwarunkowania zdrowia związane z poziomem świadomości i oświaty zdrowotnej, stylem życia oraz leczniczo–profilaktyczną działalnością służby zdrowia, których wyrazem są:
a) zwyczaje i styl życia
b) nawyki i używki
c) uzależnienia
d) higiena życia codziennego
e) racjonalna profilaktyka ekologiczna
f) racjonalna profilaktyka żywieniowa
4. Inne czynniki warunkujące zdrowie.

GENETYCZNE I ADAPTACYJNE UWARUNKOWANIA ZDROWIA.


Każdy organizm żywy, a w szczególności organizm człowieka, ma m. in. wrodzoną predyspozycję do obrony oraz przydatność na zachorowania na określone choroby. Jest ona indywidualnie zróżnicowana, uwarunkowana odpowiednimi genami zawartymi w materiale chromosomalnym poszczególnych osób.

Ta predyspozycja może być przekazywana przez rodziców na potomstwo z pokolenia na pokolenie. Może też w toku życia osobniczego być modyfikowana, potęgowana. U większości poczętych i rodzących się organizmów ludzkich te uwarunkowania, czyli kod genetyczny, są odpowiedzialne za prawidłowy rozwój nowego organizmu, oraz niezbędne mechanizmy obronne i adaptacyjne.

Z drugiej strony należy podkreślić, że organizmy ludzkie są w pewnym stopniu zaadaptowane do większości spotykanych czynników środowiskowych. Poszczególnych ludzi charakteryzuje jednak zróżnicowana tolerancja i zróżnicowane możliwości adaptacji stosunku do zmian zachodzących w zakresie czynników i bodźców środowiskowych. Zdolność przystosowania to przede wszystkim umiejętność i możliwość prowadzenia odpowiedniego trybu życia, ograniczenie konsumpcji pokarmów, których nadmiar wywiera niekorzystny wpływ z punktu widzenia zdrowotnego, bytowanie w nowych warunkach środowiskowych, a w tym i klimatycznych, unikanie bądź maksymalne ograniczenie możliwości wpływu na organizm człowieka tych czynników środowiskowych, których rola nie została jeszcze jednoznacznie określona.

ŚRODOWISKOWE UWARUNKOWANIA ZDROWIA    


Aby w organizmie człowieka mogły w sposób prawidłowy dokonywać się procesy wzrostu i rozwoju, rozwijać fizjologiczne funkcje i czynności narządów potrzebuje on oprócz materiałów energetycznych i budulcowych odpowiednich regulatorów w postaci hormonów, oraz nie wytwarzanych przez organizm biopierwiastków i witamin, spełniających najczęściej rolę biokatalizatorów wielu reakcji, przyspieszających zazwyczaj ich przebieg i tym samym umożliwiających m. in. wykorzystanie energii zawartej w pożywieniu. Ich niedobory lub braki powodują powstanie określonych zmian chorobowych, bądź predyspozycję do nich.

Naturalne środowisko zewnętrzne człowieka to wszystko to, co nas otacza, co z zewnątrz wpływa bezpośrednio lub pośrednio na jego organizm. Najważniejszymi elementami środowiskowymi jest: woda, powietrze, gleba, produkty spożywcze, czynniki pogodowo klimatyczne. Każdy człowiek jest przy wiązany do jednego źródła wody pitnej, dlatego jej mineralny skład i skażenie odgrywają jedną z decydujących ról w warunkowaniu zdrowia człowieka. Woda jest podstawowym  składnikiem organizmów żywych. Stanowi ¾  masy ciała człowieka. Organizm nasz potrzebuje 2,5 litra wody dziennie. Bez wody człowiek umiera w ciągu 5-8 dni. Powietrze atmosferyczne odgrywa pośrednią rolę w warunkowaniu zdrowia człowieka. Jego prawidłowy skład, ciśnienie, czy wilgotność są niezbędnymi elementami właściwej wymiany gazowej.  Czynniki pogodowo – klimatyczne mają na zdrowie zazwyczaj doraźny wpływ. Różny typ klimatu w odmienny sposób warunkuje lub regeneruje zdrowie. Gleba wpływa na zdrowie człowieka w sposób pośredni przez warunkowanie składu produktów spożywczych roślinnych (a przez nie także zwierzęcych).

Wielkie znaczenie dla naszego zdrowia ma wypoczynek na świeżym powietrzu i kontakt z przyrodą. Kontakt z przyrodą przyspiesza regenerację naszego organizmu, usuwa zmęczenie spowodowane stresem, pracą umysłową.

Opracowała: Dorota Bonawenturczak

Podobne artykuły

Skomentuj

Bądź pierwszym, który skomentuje ten wpis!

Tagi