Podjęcie przez dziecko obowiązku szkolnego wiąże się z początkiem nowego, bardzo ważnego etapu w życiu. Przechodząc z wieku przedszkolnego w wiek wczesnoszkolny ulega zmianie podstawowa forma działalności dziecka. Dotąd była to zabawa. Teraz będzie nauka.

Osiągnięcia w nauce będą podstawowym kryterium oceny dziecka. Jednak, aby dziecko mogło sprostać wymaganiom szkolnym i w pełni się rozwijać musi osiągnąć dojrzałość szkolną. Każdy rodzic wiedzieć powinien, na czym polega dojrzałość szkolna. Najogólniej można powiedzieć, że jest to gotowość dziecka do rozpoczęcia nauki w szkole, uzależniona od osiągnięcia takiego stanu rozwoju fizycznego, emocjonalno – społecznego i umysłowego, który umożliwia sprostanie obowiązkom szkolnym.

Dojrzałość fizyczna

Podstawowym przejawem dojrzałości fizycznej jest dobry stan zdrowia, odporność na choroby i zmęczenia, sprawność narządów zmysłu i narządów artykulacyjnych (prawidłowa wymowa wszystkich głosek) oraz ogólna sprawność ruchowa i manualna, która związana jest z dobrą orientacją przestrzenną, a także koordynacją i pamięcią wzrokowo – słuchowo – ruchową. Przejawem dojrzałości fizycznej jest zręczność, sprawność ruchów rąk, umiejętność hamowania pewnych impulsów ruchowych, wykonywanie ruchów ciągłych (przy wykonywaniu elementów graficznych), zdolność utrzymywania kierunku ruchu (rysowanie elementów wzdłuż linii poziomej). Podstawowym elementem dojrzałości psychoruchowej jest umiejętność przetwarzania statystycznego obrazu graficznego na obraz dźwiękowy (litery – głoski, wyrazy – słowa) oraz obu tych obrazów na obraz ruchu. Do osiągnięcia tej umiejętności potrzebny jest określony poziom pamięci wzrokowej i słuchowej. W gotowości do nauki czytania i pisania podstawową rolę odgrywa więc współdziałanie ośrodka wzroku, słuchu, ruchu i mowy znajdujących się w korze mózgowej.

Dojrzałość emocjonalno – społeczna

Przejawem dojrzałości emocjonalno- społecznej będzie samodzielność, zaradność, chęć i umiejętność nawiązywania kontaktów z rówieśnikami i nauczycielem oraz umiejętność przystosowania się do wymogów nowego środowiska. Poważną rolę odgrywa też wspomniana już równowaga, obowiązkowość i wytrwałość, wiara we własne siły, umiejętność podporządkowania się wymaganiom nauczyciela, a także wrażliwość na jego opinię i ocenę. Dużą rolę ma również łatwość nawiązywania kontaktu z rówieśnikami i nauczycielem, współdziałaniu w zabawie i wykonywaniu zadań. Rozumienie poleceń kierowanych do całej grupy, a nie tylko do pojedynczego dziecka. Dziecko społecznie dojrzałe do szkoły cechuje się wrażliwością na opinię dorosłych, liczenie się z ich oceną, zarówno pozytywną jak i krytyczną, obowiązkowość i odpowiedzialność za wykonywane zadanie. O przystosowaniu się do nowych warunków decyduje również stan równowagi nerwowej umożliwiający dzieciom opanowanie reakcji emocjonalnych: płacz, wypowiadanie się w niewłaściwych momentach.

Dojrzałość umysłowa