Kompetencje psychologiczne nauczyciela wychowawcy

Kompetencje psychologiczne nauczyciela wychowawcy

Przez kompetencje psychologiczne nauczyciela rozumiemy umiejętności inspirowania, motywowania uczniów do nauki, integrowania ich w zespół oraz umiejętności menadżerskie. 

Nauczyciel  powinien posiadać następujące kompetencje:

1. Pozytywne nastawienie do ludzi:
a) autentyczność:

  • przekonanie ucznia, że nauczyciel jest zainteresowany jego losem,
  • przyznanie sobie prawa do popełniania błędów i nie zadręczania się nimi. Błąd powinien być informacją czego unikać na przyszłość, a nie tragedią, jest normalnym etapem na drodze do doskonałości,
  • zachowanie zdrowej proporcji między myśleniem o sobie w kategoriach negatywnych i pozytywnych. Zdrowa proporcja to 10% myślenia negatywnego i 90% pozytywnego.


Myślenie pozytywne sprzyja dobremu samopoczuciu, sympatii do własnej osoby i sympatii do uczniów. Traktując innych miło mamy większą szansę na to, że podobnie zostaniemy przez nich potraktowani, zgodnie z psychologiczna zasada wyrównywania postaw. A jeśli już zaczniemy cieszyć się sympatią otoczenia, znacznie łatwiej nam przyjdzie nie bać się pokazywania siebie takimi, jakimi naprawdę jesteśmy, bez zachowań fasadowych i fałszu, bez udawania i przywdziewania masek na różne okazje.

b) ugruntowanie w sobie postawy szacunku dla innych:

  • dobre wychowanie, kultura bycia i uprzejmość, niezależnie od wahań pogody, stanu zdrowia i samopoczucia,
  • nie  do pomyślenia jest sytuacja wyżywania się na bezbronnych  i słabszych, nie wolno niszczyć ludzkiej godności, a sadyzm powinien spotykać się z potępieniem,
  • brak spostrzegania zależności między własną aktywnością, a jej spodziewanymi, pozytywnymi efektami, prowadzi do utraty wiary w sensowność działań obronnych, do bezradności, apatii, obojętności, czasem do depresji.


Szacunek dla młodzieży to uczciwość i sprawiedliwość, dotrzymywanie zobowiązań, przyznawanie innym prawa do błędu, tolerancja, otwartość na odmienny niż własny punkt widzenia.

c) optymizm i pogoda ducha:

  • optymiści zarażają swoja postawą i przyciągają otoczenie tym, że żyje im się łatwiej i więcej im się udaje niż pesymistom,
  • zasada "samospełniającej się przepowiedni” nie gwarantuje sukcesu, ale zwiększa jego prawdopodobieństwo i opieranie się na nich w trudnych chwilach, łatwiej jest wtedy dostrzegać mocne strony uczniów i mówić o nich.

 

d) wiedza na temat własnych mocnych stron:


e) chwalenie nawet najdrobniejszych osiągnięć uczniów:

  • im częściej chwalimy , tym lepsze są efekty pracy nauczycieli.

 

f) zmniejszenie dystansu między nauczycielem a uczniami.

2. Umiejętność unikania najczęstszych przyczyn zakłóceń w komunikowaniu się:
a) niepełna świadomość niektórych własnych motywów:

  • znacznie łatwiej uprzytamniamy sobie , że chcemy działać dla dobra ucznia, trudniej jest uświadomić sobie własną chęć dominowania, wywyższania się, czy chęć wyładowania wzbierającej agresji.

 

b) nieuwzględnienie możliwości uczniów:

  • używanie niezrozumiałych słów czy wyrażeń, prowadzi do nieprzystosowania partii materiału i marnotrawi czas obu stron,
  • brak poczucia humoru, nieumiejętność stworzenia swobodnej atmosfery,
  • nudzenie się uczniów.

 

c) sprzeczność języka ciała  ze słowami: 

  • sprzeczność między tymi dwoma rodzajami przekazu wywołuje, wątpliwości co do wiarygodności mówcy, bo inaczej podejrzewamy, że kłamie,
  • nazywanie emocji, które budzą w nas silny niepokój sprawia, że napięcie znika,
  • łatwiej zyskać sympatię i szacunek audytorium, wobec którego jesteśmy szczerzy, nie zgrywamy się, odkrywamy nasze własne  Ja.

 

d) przedwczesna interpretacja motywów:

  • zgadywanie  jest zabawą niebezpieczną, ponieważ punktem odniesienia staje się nasza własna postawa, a przecież ludzie są różni.

 

e) filtr percepcyjny:

  • widzimy głównie to, co chcemy zobaczyć, a słyszymy głównie to co chcemy usłyszeć,
  • niepełny odbiór informacji jest odbiorem zniekształconym,
  • zmiana przekonań pod wpływem nowych , wiarygodnych argumentów jest niestety rzadkim zjawiskiem,

 

f) komunikowanie się jest procesem dwustronnym:

  • porozumiewanie się wymaga dialogu i upewniania się , czy jest się właściwie rozumianym.


3. Umiejętność  prawidłowego komunikowania się:
a) aktywne słuchanie a w nim:

  • koncentracja uwagi,
  • kontakt wzrokowy,
  • lekkie pochylenie ciała,
  • używanie zachęcających zwrotów,
  • otwartość na punkt widzenia ucznia,
  • powściągliwość w wyrażaniu własnego zdania,
  • empatia parafrazowanie,
  • zadawania pytań.

Podczas słuchania należy zwrócić uwagę na okazywanie mówcy szacunku, akceptacji i ciepła. Nie udzielanie dobrych rad oraz powstrzymywanie się od moralizowania i osądzania.


b) przemawianie:

  • koncentrować się na zadaniu jakie przed nauczycielem stoi,
  • struktura wypowiedzi nauczyciela powinna być jasna,
  • nauczyciel powinien używać w pełni zrozumiałego języka,
  • stosować m.in. slajdy, folie inne pomoce,
  • modelować głos,
  • kontrolować jego siłę i tempo,
  • kierować głos do najodleglejszego słuchacza na sali,
  • starać się patrzeć na ludzi,
  • wierzyć w siebie,
  • pilnować czasu i nie przekraczać go,
  • po udanym występie nagrodzić siebie w dowolny sposób.

 

c) rozmawianie:

  • uśmiechaj się zachęcająco,
  • traktuj ucznia po partnersku,
  • nie przyjmuj postawy lekceważącej, aroganckiej,
  • wczuwaj się w ,,skórę ” ucznia,
  • przemyśl własne sugestie,
  • przygotuj się do rozmowy,
  • skoncentruj się na najważniejszej sprawie,
  • nie rozdrabniaj się , bo uczeń przestanie słuchać.

 

d) asertywność:

  • prawo do kulturalnego i sprawiedliwego traktowania,
  • bronienia się przed manipulacją,
  • brania odpowiedzialności za własne uczucia, myśli i czyny,
  • zmiany przekonań i do ich niezmieniania,
  • obrony własnego zdania,
  • popełniania błędów,
  • mówienia; nie wiem, nie rozumiem, to mnie nie dotyczy,
  • podejmowania nieracjonalnych decyzji,
  • proszenia o coś, próba nie może być wymuszeniem,
  • wyrażania opinii i uczuć,
  • korzystania ze swoich praw.

 

e) elastyczność w dostosowaniu własnego stylu społecznego do stylu społecznego ucznia:

  • styl społeczny (ekspresyjny, przywódczy, analityczny i uprzejmy).

 

f) rozwiązywanie konfliktów i negocjowanie:

  • u osób między którymi istnieje konflikt dochodzi do zniekształcenia obrazu własnej osoby i obrazu innych ludzi,
  • będąc w konflikcie z kimś mamy skłonność do myślenia uproszczonego,
  • konflikt sprzyja wytwarzaniu jednoznacznie negatywnego obrazu ,,wroga ”, co blokuje możliwość porozumiewania się,
  • innym stylem rozwiązywania konfliktów jest podporządkowanie się, osoby te są często wykorzystywane, co powoduje u nich poczucie krzywdy,
  • unikanie, pozwala w prawdzie uniknąć otwartej konfrontacji i uspokoić się, ale konflikt nadal istnieje, sprawa jest przesunięta w czasie,
  • kompromis, musisz być przekonany, że dzięki jego zastosowaniu konflikt naprawdę przestał istnieć,
  • współpraca, a w niej akceptacja siebie i innych ludzi, tolerancja, aktywne słuchanie, rozmawianie, asertywność, otwartość, twórcze myślenie,
  • negocjacje oparte na współpracy.

 

4. Umiejętność motywowania uczniów:

  • warto uświadomić sobie, co już wykorzystujesz w praktyce, a co można zastosować,
  • sztuka motywowania,
  • recepta dla nauczyciela na sukces ucznia,
  • recepta dla nauczyciela na porażkę ucznia,
  • dyskusja,
  • motywująca i demotywująca funkcja ocen szkolnych,
  • akceptowanie przez ucznia kryteriów ocen.


5. Budowanie zgranych zespołów:

  • różnice między grupą a teamem,
  • różnice w postępowaniu liderów grupy i teamu.


6. Elastyczność w dostosowaniu stylu kierowania uczniami do stopnia ich dojrzałości:

  • dojrzałość typu I, jeśli wysokiej motywacji towarzyszy duża kompetencja,
  • dojrzałość typu II, jeśli wysokiej motywacji towarzyszy mała kompetencja,
  • dojrzałość typu III, jeśli niskiej motywacji towarzyszy duża kompetencja,
  • dojrzałość typu IV,  jeśli niskiej motywacji towarzyszy mała kompetencja,

Dla każdego typu dojrzałości warto stosować inny styl kierowania,

należy elastycznie dostosować się do zmienionej sytuacji,
ważne przy kierowaniu młodzieżą jest właściwe diagnozowanie stanu dojrzałości, dobieranie odpowiedniego stylu kierowania i elastyczność.

7. Umiejętność kontrolowania stresu:

  • stres to stan napięcia spowodowany trudną sytuacją, z którą nie potrafimy sobie poradzić,
  • usuwanie przyczyn wymaga uprzedniego ich rozpoznawania,
  • można sobie poradzić ze stresem usuwając objawy.


PODSUMOWANIE
Główne cechy i umiejętności nauczyciela w pracy z uczniami to:
1. Szacunek do siebie.
2. Umiejętność słuchania.
3. Wyrażania siebie.
4. Przekazywania uczniom informacji zwrotnych.
5. Umiejętności asertywne.
6. Rozwiązywanie konfliktów.

Podstawową właściwością, od której zależy wiele innych jest:
a) szacunek dla siebie, a w nim:
pozytywne uczucia i myśli, negatywne szacunek obniżają,
szacunek do siebie można zwiększyć.

Autor: Ludwika Laskowska

Podobne artykuły

Skomentuj

Bądź pierwszym, który skomentuje ten wpis!

Tagi