Kształtowanie sprawności ruchowej podstawą harmonijnego rozwoju dziecka

Kształtowanie sprawności ruchowej podstawą harmonijnego rozwoju dziecka

W licznych badaniach udowodniono, że aktywność fizyczna winna być rozwijana od najwcześniejszego okresu rozwoju o od najniższego szczebla edukacji. Dziecko przedszkolne jest w stanie przyswoić sobie wiele umiejętności ruchowych jednocześnie, przy czym w tym wieku występuje już określony stopień harmonii i płynności ruchów oraz poczucie rytmu.

 

MOTTO :
Dawać zdrowie i radość poprzez gry
w słońcu i na powietrzu, poprzez te gry
wychowywać w służbie wielkich ideałów ludzkości

Henryk Jordan
„Chowanna” nr3/1945, W-wa.

 

Charakterystyczna dla dziecka w wieku przedszkolnym jest częsta zmiana przedmiotu zainteresowania i rodzaju zajęć ruchowych, co wiąże się z niską zdolnością do koncentracji na jednej czynności ruchowej. U dziecka w wieku przedszkolnym zdobywaniu umiejętności nowych ruchów towarzyszy radość z osiągniętego sukcesu motorycznego oraz pamięć ruchowa, a także łatwość szybkiego uczenia się.

W kształtowaniu i promowaniu rozwoju sprawności ruchowej dziecka istotną rolę pełnią wzorce społeczne środowiska rodzinnego i rówieśniczego, odpowiednia atmosfera oraz postawa akceptująca rodziców i wychowawców. Prawidłowy poziom sprawności ruchowej dziecka przedszkolnego zależy zarówno od zdrowia fizycznego i dobrego samopoczucia, jak i od zdrowia psychicznego. Systematyczne podnoszenie sprawności ruchowej wiąże się z wszechstronnym rozwojem fizycznym i psychicznym. Wpływa pozytywnie na kształtowanie osobowości i takich cech, jak: samodzielność, opanowanie, umiejętność skupienia uwagi, wytrwałość w pokonywaniu przeszkód. Jak wykazują badania, obserwacje, dziecko o obniżonej sprawności ruchowej, słabe fizycznie jest kapryśne, lękliwe, często smutne, a przede wszystkim niechętne do wszelkich działań typowych dla jego wieku. I odwrotnie - dziecko zdrowe, sprawne ruchowo, dobrze rozwinięte fizycznie jest najczęściej pogodne, radosne, wykazuje dużą aktywność poznawczą.

Przebywanie i ruch na świeżym powietrzu jest czynnikiem ułatwiającym przyswojenie pokarmu i przywrócenie organizmowi pełnej gotowości do nowego działania. Przykładem  tego jest fakt, że dzieciom w okresie wakacji przybywa kilka centymetrów wzrostu, co jest efektem przebywania na świeżym powietrzu, podejmowania zabaw ruchowych, które przyczyniają się do przyspieszenia przemiany materii. To z kolei zwiększa zapotrzebowanie organizmu na bardziej urozmaicony pokarm, bogatszy w witaminy i minerały.

Wszelkie czynniki zewnętrzne, a więc także zajęcia ruchowe, wpływają na organizm dziecka tym efektywniej, im jest ono młodsze. U dziecka w wieku przedszkolnym dostrzegamy pewną równowagę w zakresie wszystkich elementów wychowania związanych z harmonijnym rozwojem psychicznym i fizycznym. W okresie szkolnym pojawiają się czynniki naruszające tę równowagę. Większy nacisk kładzie się na kształceniu umysłowym dziecka, co odbywa się ze szkodą  dla wychowania fizycznego. W konsekwencji doprowadza to u dziecka w wieku szkolnym do pogorszenia się sprawności ruchowej i do tak często występujących wad  postawy.
  
SPRAWNOŚĆ RUCHOWA DZIECKA PRZEDSZKOLNEGO

Jednym ze środków przeciwdziałających obniżonej sprawności ruchowej dziecka jest przyzwyczajanie go już w wieku 4-6 lat do podnoszenia  swej sprawności poprzez branie aktywnego udziału w ćwiczeniach, zabawach i zajęciach ruchowych.

Pewne nawyki nabyte w wieku przedszkolnym zachowuje się bardzo długo, nawet w dojrzałym życiu. Ruchy wyćwiczone w dzieciństwie pozostają w „pamięci” dłużej niż tekst wyuczony pamięciowo. Rozwój  fizyczny dziecka przedszkolnego nie przebiega równomiernie w poszczególnych latach jego życia. Mięśnie dziecka zawierają więcej wody, a mniej białka i substancji stałej niż mięśnie człowieka dorosłego. Są delikatne, luźno przyczepione do kości. Dlatego też dzieci szybciej się męczą niż dorośli. Męczy je siedzenie w jednej pozycji i brak możliwości ruchu. Jednak to samo dziecko zmęczone dłuższym przebywaniem w jednej pozycji, gdy znajdzie się w miejscu, w którym swobodnie może się bawić, szybko odzyskuje energię i wesołość.

Ruch jest konieczny, lecz jego nadmiar czasem może być szkodliwy. Zbyt długie pozostawanie w ruchu niekiedy wpływa negatywnie na pracę serca, układu trawiennego, gruczołów wewnętrznego wydzielania. Dlatego też wysiłek fizyczny powinien pozostawać w odpowiednich proporcjach.

Dziecko o zdrowym sercu, właściwej dla jego wieku pojemności płuc, odpowiedniej wadze i wzroście wykazuje budzącą podziw ruchliwość. Szybko i dużo biega, wysoko skacze, schyla się , kuca. Obserwując cały czas dzieci, możemy zauważyć, że przeplata ono ruch, chociaż na krótko, momentami spoczynku. Przynoszą one odprężenie i wypoczynek konieczny dla organizmu zmęczonego ruchem.

Równie wrażliwy i delikatny jak mięśnie jest układ kostny dziecka w wieku przedszkolnym. Niesprzyjające warunki bytowe - wadliwe odżywianie się  i niewłaściwe pozycje ciała, zwłaszcza w czasie snu- mogą spowodować poważne zniekształcenia.

Sprawność ruchowa wzrasta u dziecka z wiekiem. Do 5 roku życia ruchy obejmują duże przestrzenie ciała, duże grupy mięśni. Dziecko 4 letnie przy pierwszych próbach rzucania piłką wykonuje ruchy całym ciałem. Dziecko 5 letnie chwyta już piłkę dłońmi. Niezręczne dotąd ruchy, dzięki ćwiczeniom stają się harmonijne, rytmiczne, skoordynowane.

Ten okres życia dziecka nazywany jest „złotym okresem”. Ruchy manualne w tym wieku nie są jeszcze precyzyjne. Wiąże się to ze słabą sprawnością fizyczną ręki. Dlatego na przykład zawiązanie sznurowadła w bucie stanowi większą trudność aniżeli jazda na rowerze czy nartach. Ruchy swobodne, bez zbytniego napięcia mięśni umożliwiają dziecku kreślenie linii ciągłych ołówkiem czy pędzlem. Stopniowo doskonalą się drobnych mięśni, wzrasta koordynacja ruchów kończyn, głowy i tułowia. Pojawia się umiejętność utrzymywania równowagi w różnych pozycjach, czego przykładem jest bieg połączony z rzucaniem piłki w określonym kierunku, sprawne chwytanie z podskokiem, chodzenie po równoważni.

Rozwój ruchowy dziecka przedszkolnego jest źródłem nie tylko poznawania otaczającego świata, ale także prawidłowego rozwoju funkcji poznawczych i orientacji w przestrzeni. Dzięki temu dziecko zdaje sobie sprawę z istnienia kierunków, uczy się określać prawą i lewą stronę w stosunku do położenia własnego ciała.

Wraz z rozwojem ogólnej sprawności ruchowej zwiększa się samodzielność życiowa dzieci w wieku przedszkolnym. Pod koniec wieku przedszkolnego sprawne ruchowo dziecko, bez pomocy dorosłych, potrafi samo ubrać się i rozebrać, umyć, uczesać, nakryć do stołu, sprzątnąć po sobie. W sytuacjach życia codziennego potrafi w domu spełniać takie obowiązki jak: dbałość o rośliny w domu, podlewanie ich bez rozlania wody, wycieranie naczyń, układanie ich, posługiwanie się sprawnie nożyczkami.

Aktywność ruchowa wzmaga procesy myślowe oraz przyczynia się do:

  • Doskonalenia spostrzegania wzrokowego i zdobywania doświadczeń ruchowych w zakresie statyki i dynamiki,
  • Ułatwienia kształtowania się wyobraźni przestrzennej oraz rozumienia pojęcia czasu;
  • Zdobywania umiejętności analizy i syntezy wzrokowej oraz oceny stosunków ilościowych i przestrzennych.


Podsumowując - przed wychowaniem fizycznym, przed nauczycielami, rodzicami obecnie stawia się następujące cele: (wg. Publikacji pod red. K. Zuchory, Myśli i uwagi o wychowaniu fizycznym i sporcie, AWF W-wa 2000):

  • Rozwijanie, podnoszenie i utrzymywanie na możliwie wysokim poziomie wszechstronnej sprawności fizycznej;
  • Wspomaganie i kształtowania zdrowia i harmonijnego rozwoju, korygowanie wad;
  • Kształtowanie umiejętności i nawyków ruchowych
  • Rozbudzanie zainteresowań i przyzwyczajeń ruchowych, prowadzących do wyboru formy czynnego uprawiania ruchu
  • Stwarzanie okazji do czynnego wypoczynku (rekreacji, rozrywki)
  • Kształtowanie cech woli i charakteru

Opracowała: D. Kubisa-Skalska

Podobne artykuły

Skomentuj

Bądź pierwszym, który skomentuje ten wpis!

Tagi