Świat końca dwudziestego wieku często określany jest przez środki masowego przekazu brutalnym światem zła. Agresja, przemoc i okrucieństwo to stałe komponent życia codziennego obecne w kontaktach międzyludzkich, na ulicach, w szkołach, w domach rodzinnych.

Najbardziej niepokojący jest fakt, że zjawiska te stają się udziałem coraz większej liczby młodzieży, a nawet dzieci. Jak podaje literatura przedmiotu zdefiniowanie agresji nie jest takie proste, ponieważ w potocznym słownictwie termin ten używany jest w wielu różnych znaczeniach.

A.Frączek ( Z zagadnień psychologii agresji, Warszawa 1980, s.8-10) uważa, że „agresja występuje w formie czynności fizycznych, werbalnych i symbolicznych, może być sterowana przez emocje, chęć szkodzenia sobie i innym”.

M.Teoplitz-Wiśniewska (Postawy wobec agresji a modelowanie zachowań agresywnych u nieletnich przestępców. Warszawa 1980, s.8) zdefiniowała pojęcie agresji „jako czynności, rozumiejąc je jako czynności uruchamiane i sterowane przez motywacje szkodzenia drugiej osobie, ich skutkiem jest cierpienie ofiary i szkoda obiektu ataku, ale rozpoznanie ich jako agresywnych musi wiązać się z analizą kontekstu społecznego w jakim występują”.

A.H.Buss (R.Pawłowska, Z.Grzywacz; Dysfunkcjonalność rodziny a rozwój osobowości dzieci i młodzieży. Koszalin 1998,  s.251)określa agresję „jako reakcję polegającą na działaniu szkodliwymi bodźcami na inny organizm.

E.Aronson wyjaśnia różnicę pomiędzy wprowadza agresją wroga  a agresją instrumentalną.

• „Agresja wroga to akt agresji poprzedzony uczuciem gniewu, którego celem jest zadanie bólu lub zranienie.” Przykładem „agresji wroga” może być sytuacja, w której uczeń po uzyskaniu negatywnej oceny, czując się urażony, drze zeszyt z tą oceną w obecności nauczyciela.

• „Agresja instrumentalna – to efekt agresji służący osiągnięciu innego celu poza zadaniem bólu czy zranienia”. Przykładem może być zachowanie obrońców podczas meczu piłki nożnej będą używali wszelkich sposobów, aby przejąć piłkę od przeciwnika.

W literaturze przedmiotu spotkałam podział zachowania agresywnego ze względu na przedmiot oraz sposób manifestowania agresji. Ze względu na przedmiot wyróżnia się agresję skierowaną na innych ludzi (pobicia, słowne znieważenia), na zwierzęta lub rośliny (zabijanie zwierząt, przywiązywaniu kotu do ogona puszek, łamanie drzew, niszczenie kwiatów) oraz na przedmioty (dewastowanie, rozbijanie). Przedmiotem agresji może być sam agresor (autoagresja polegająca na samookaleczeniach lub samobójstwie).

Uwzględniając sposób manifestacji wyróżnia się agresję fizyczną (kopanie, potrącanie, uderzenie, ciągnięcie za uszy, włosy, pobicie), słowną (wyśmiewanie, obrażanie, poniżanie), symboliczną (np. podarcie zdjęcia ojca, który sprawił dziecku lanie).

Przedstawiona powyższa geneza agresji ukazuje wielką różnorodność poglądów w tym temacie. Jedni badacze podkreślają znaczenie genetyczne, jako źródło pochodzenia agresji, inni kładą nacisk na wcześniejsze doświadczenia, a jeszcze inni podkreślają doniosłą rolę wpływów społecznych. Trudno rozstrzygnąć, która z tych koncepcji jest słuszna, nie ma bowiem wystarczająco silnych argumentów przemawiających jednoznacznie za jakąkolwiek z nich.

2. ŹRÓDŁA AGRESJI