Zastosowanie Metody Dobrego Startu w edukacji i terapii dzieci w przedszkolu

Zastosowanie Metody Dobrego Startu w edukacji i terapii dzieci w przedszkolu

Metoda Dobrego Startu (MDS) została przeniesiona na grunt polski z Francji i opracowana przez prof. M. Bogdanowicz. Obejmuje ona system ćwiczeń korekcyjno-kompensacyjnych, ukierunkowanych na stymulowanie funkcji percepcyjno-motorycznych. MDS ma wielostronne zastosowanie w pracy z dziećmi.

Jest wykorzystywana w przedszkolach, szkołach, ośrodkach leczniczo-pedagogicznych zarówno podczas zajęć zespołowych jak i indywidualnych. Może być stosowana w odniesieniu do dzieci o prawidłowym rozwoju psychomotorycznym, aktywizując ten rozwój, jak również i do dzieci, których rozwój jest zaburzony, usprawniając nieprawidłowo rozwijające się funkcje (np. dzieci autystyczne i upośledzone w stopniu głębszym). Ma więc zastosowanie w profilaktyce i edukacji, a także w rehabilitacji.

W profilaktyce i edukacji MDS ma zastosowanie w celu wspomagania rozwoju dzieci w wieku przedszkolnym od 4-go roku życia, w ramach przygotowania dzieci do podjęcia nauki szkolnej w klasach „O” (nauka czytania i pisania, przygotowanie i nauczenie dzieci leworęcznych pisania lewą ręką, usprawnianie motoryki dużej i małej). K. Kamińska zwraca uwagę na wykorzystanie MDS do nauki czytania. Uważa ona, że MDS może z jednej strony uzupełniać stosowane już w nauce czytania metody, z drugiej zaś być dowolnie modyfikowana i stosowana w wybranym momencie nauki czytania. Ponadto modyfikacje uwzględniają każdorazowo inne potrzeby edukacyjne dziecka, jego możliwości i ograniczenia.

Jak pisze z kolei U. Winkiewicz, zajęcia prowadzone MDS stwarzają możliwość poznania wielozmysłowego: słuchowego, wzrokowego i ruchowego. Zespołowa forma prowadzonych zajęć ułatwia dzieciom nawiązywanie kontaktów społecznych i uczy współdziałania w grupie. Powiązanie śpiewu, ruchu, muzyki i plastyki aktywizuje i uspokaja system nerwowy dziecka. Z kolei J. Welhan uważa, że dzięki włączeniu w tok zajęć ruchowych  muzyki i rytmu, ruchy dzieci stają się bardziej płynne i harmonijne, łatwiej zapamiętują nowe kombinacje, a zarazem pamięć staje się bardziej plastyczna.

W czasie zajęć MDS dziecko angażuje się przez cały czas zajęć, współpracują jednocześnie wszystkie analizatory pobudzające rozwój psychomotoryczny. Ciągłe zmiany ćwiczeń pomagają opanować litery, wspomagają ten trudny dla 6-latka proces. Dominacja ćwiczeń ruchowych, ciągłe zmiany pozycji, będące nieodzownym atrybutem rozwoju dziecka w tym wieku, to kolejny walor tego sposobu pracy.

Ćwiczenia ruchowe w MDS usprawniają analizator kinestetyczno-ruchowy, ćwiczenia ruchowo-słuchowe angażują 2 analizatory: kinestetyczno- ruchowy i słuchowy. Ćwiczenia ruchowo- słuchowo-wzrokowe kształcą zaś funkcje trzech analizatorów: kinestetyczno-ruchowego, słuchowego i wzrokowego. W tych 3 rodzajach ćwiczeń kolejno wprowadzanych w czasie zajęć narasta liczba uczestniczących analizatorów i na coraz wyższym poziomie jest aktywizowana koordynacja funkcji percepcyjno-motorycznych, czyli integracja percepcyjno-motoryczna.

W czasie zajęć wprowadzających dzieci usprawniają przede wszystkim koncentrację uwagi, orientację w schemacie ciała i przestrzeni oraz rozwijają kompetencje językowe i motorykę. Kompetencje językowe, które nabywa dziecko, dotyczą z jednej strony struktury wypowiedzi uwzględniającej poprawność gramatyczną w kontekście nadawania informacji, z drugiej zaś umiejętności odbioru podanej wiadomości. Piosenka, jako element wiążący większość zabaw i ćwiczeń, rozwija kompetencje językowe - wiedzę z zakresu fonetyki, semantyki i syntaktyki. Ułatwia również rozumienie i operowanie symbolami. Ćwiczenia te dają także okazję do korekcji postaw ciała, kształcą też procesy myślenia ucząc dzieci analizy, syntezy, porównywania, uogólniania i abstrahowania.

Pierwszy etap zajęć właściwych- ćwiczenia ruchowe rozwijają świadomość własnego ciała, pamięć, percepcję dotykową i kinestetyczną (odczuwanie ruchu), usprawniają motorykę dużą i małą oraz koordynację ruchów. Ćwiczenia o charakterze relaksacyjnym podczas zajęć są szczególnie wskazane dla dzieci mało sprawnych ruchowo, leworęcznych i oburęcznych przestawianych na rękę prawą, likwidują bowiem nadmierne napięcie mięśniowe. Poza tym kształcą pamięć dziecka, jego percepcję słuchową, wzrokową i koordynację dotykowo-kinestetyczno-ruchowo-słuchowo-wzrokową.

Ćwiczenia ruchowo-słuchowe, stanowiące jeden z etapów zajęć właściwych mają wszechstronne zastosowanie w rehabilitacji zaburzonych funkcji psychomotorycznych. Kształcą gnozje palców, precyzję i elastyczność ruchów, koordynację ruchów obu rąk - usprawniają więc funkcjonowanie analizatora kinestetyczno-ruchowego. Ze względu na udział elementu muzycznego i rytmicznego rozwijają percepcję słuchową, poczucie rytmu, pamięć sekwencyjną - zatem aktywizują czynność analizatora słuchowego. Ćwiczenia wykonywane z uwzględnieniem kierunków przestrzeni, połączone z nazywaniem stron ciała rozwijają koordynację słuchowo-ruchową, kształcą orientację w lewej i prawej stronie ciała i przestrzeni oraz orientację czasowo-przestrzenną.
   
Ostatni etap zajęć właściwych-ćwiczenia ruchowo- słuchowo-wzrokowe mają największe znaczenie w MDS. Jak pisze M. Bogdanowicz „kształcą funkcje psychomotoryczne w sposób najbardziej wszechstronny”. Wzory graficzne przyswajane są polisensorycznie. W pierwszej fazie ćwiczeń obrazy wzrokowe są wzmacniane doznaniami dotykowymi i kinestetyczno-ruchowymi (wodzenie palcem po wzorze). Ćwiczenia te rozwijają percepcję wzrokową (analiza i synteza wzrokowa) poprzez analizowanie elementów wzoru i syntezowanie ich w czasie odtwarzania. Kształcą też koordynację wzrokowo-ruchową w czasie odtwarzania wzorów graficznych za pomocą ruchów oraz usprawniają motorykę kończyn: precyzję i koordynację ruchów. Korzystanie z różnych narzędzi graficznych umożliwia coraz lepsze uświadamianie sobie i kontrolowanie nacisku ręki, zależnie od stosowanego narzędzia. Posiadanie doświadczeń z posługiwania się różnymi narzędziami wpływa korzystnie na tempo, precyzję ruchów rąk i wydłuża czas pracy bez zmęczenia. Ćwiczenia ruchowo-słuchowo-wzrokowe kształcą też pamięć wzrokową-w trakcie odtwarzania z pamięci wzorów graficznych o trudniejszej strukturze. Rozwijają orientację przestrzenną ze względu na konieczność reprodukowania wzorów zorientowanych przestrzennie właściwie zlokalizowanych w przestrzeni, ich elementów w strukturze wzoru. Także ze względu na zachowanie określonego kierunku ruchu przy kreśleniu wzoru i szlaczków (od lewej do prawej) i przy kreśleniu linii i okręgów (góra-dół, lewa-prawa strona) utrwalają prawidłową orientację w przestrzeni.

Jak pisze B. Rocławski „dobra orientacja w przestrzeni, powiązana ze schematem własnego ciała ułatwia dziecku naukę pisania. Przygotowuje bowiem do nabywania umiejętności pisania od strony lewej do prawej, oraz pozwala na szybsze rozpoznawanie liter w odniesieniu  do ich cech różnicujących”.

Ćwiczenia ruchowo-słuchowo-wzrokowe przyzwyczajają także dzieci do posługiwania się symbolami (np. figury geometryczne w programie „Piosenki do rysowania”), rozmowa towarzysząca ocenie prac dzieci skłania je do wnikliwej analizy (percepcji wzrokowej), motywuje do dokonywania w przyszłości krytycznej oceny i korekty własnych wytworów oraz oddziaływuje psychoterapeutycznie w odniesieniu do dzieci, które nie wierzą w  swoje siły i możliwości pokonania trudności. K. Kamińska pisze: „Ćwiczenia ruchowo -słuchowo-wzrokowe stymulują najbardziej wszechstronnie rozwój dziecka . Rozwijają percepcję i orientację w przestrzeni oraz koordynację wzrokowo–ruchowo-słuchową , usprawniając motorykę kończyn i pamięć.

Zajęcia końcowe prowadzone w formie np. zabawy z piosenką (dobór ruchów odpowiedni pod kątem przydatności terapeutycznej) jednocześnie usprawniają motorykę i percepcję słuchową. W niektórych przypadkach kształcą orientację w lewej i prawej stronie ciała (np. w zabawie „Nie chcę cię”). K. Kamińska pisze dalej, że „Metoda Dobrego Startu, oprócz wspomagania nauki czytania może pełnić funkcję korektywną, pomagając dzieciom dyslektycznym i dysgraficznym ze względu na swój słowno–wzrokowo-ruchowy charakter.”

Należy również zaznaczyć, że MDS jednocześnie kształci także inne funkcje psychiczne: mowę, myślenie, zachowania społeczne, pomaga także dzieciom nadpobudliwym psychoruchowo, co zauważyłam podczas prowadzenia zajęć. Jak pisze M. Bogdanowicz, „wobec dzieci z trudnościami w pisaniu i czytaniu MDS powinna być stosowana jako jedna z wielu metod. W tym wypadku bowiem obok rehabilitacji psychomotorycznej niezbędna jest jednoczesna rehabilitacja psychodydaktyczna, czyli ukierunkowana na sam proces czytania i pisania. Rozwijanie funkcji percepcyjno-motorycznych nie wyczerpuje oddziaływania pedagogicznego w przedszkolu, dlatego zajęcia MDS muszą występować wraz z innymi zajęciami. Metoda ma bowiem za zadanie uzupełnianie dotychczas stosowanych metod oddziaływania pedagogicznego o charakterze stymulującym i terapeutycznym, a nie zastępowanie nią dotychczasowych form pracy.

Opracowała: Donata Pyrk

Podobne artykuły

Skomentuj

Bądź pierwszym, który skomentuje ten wpis!

Tagi