Szukaj po nazwie

Zabawa będąca przejawem aktywności dziecka ma charakter złożony: składa się na nią wiele różnorodnych czynności i działań, uważana jest za jeden z głównych rodzajów działalności człowieka, odgrywających istotną rolę w różnych okresach jego życia, a przede wszystkim w dzieciństwie.

Znaczenie zabawy w rozwoju dziecka wyjaśnia Sutton-Smith, słowami: "Zabawa pomaga dziecku poznać świat czterema podstawowymi metodami – poprzez naśladowanie, eksplorowanie, próbowanie i konstruowanie" (za: E. B. Hurlock, 1985, s.10).

W dzieciństwie zabawa oddziałuje w różny sposób na przystosowanie psychiczne i społeczne, w różnych fazach rozwoju dziecka. Podstawowym celem zabawy jest dla dziecka osiągnięcie przyjemności. Wszelkie inne korzyści jakie może nieść zabawa dla jednostki (sprawność fizyczna, rozwój procesów poznawczych, rozwój społeczny), nie są celem jej działania, osiąga je niepostrzeżenie (H. Jankowska, 1985). W zabawie dziecko wyraża swe uczucia i pragnienia, daje upust swojej wyobraźni i fantazji, rozwija zdolności twórcze. Zabawa stanowi pewną formę więzi ze społeczeństwem. Podczas zabawy dziecko rozwija wszechstronnie swe możliwości, zdobywa nowe informacje, zyskuje dobre samopoczucie, przygotowuje się do pracy i wypoczynku. Mówiąc o wszechstronnym rozwoju mamy zazwyczaj na myśli takie sfery funkcjonowania dziecka jak fizyczna, umysłowa, moralna i społeczna oraz estetyczna. Oddzielenie poszczególnych momentów wychowawczych jest oczywiście niemożliwe, gdyż niemal wszystkie przeplatają się w każdej zabawie. Niemniej jednak zabawy mają charakterystyczne cechy, które w szczególny sposób wpływają na rozwój dziecka, dominują w określonej sferze jego funkcjonowania.

Główną wartością zabaw dydaktycznych jest ich wpływ na rozwój wyobraźni odtwórczej, języka dziecka oraz umiejętności obserwowania kształtów (W. Okoń, 1985). Ukierunkowane na cele poznawcze zabawy służą gromadzeniu materiału o otaczającej dziecko rzeczywistości społecznej i przyrodniczej oraz utrwaleniu i operowaniu zdobytymi informacjami. W zabawach o charakterze poznawczym dzieci wykonują zadania, do realizacji których potrzebna jest określona wiedza o rzeczach, zjawiskach, prawidłowościach otaczającej dzieci rzeczywistości. Gry i zabawy o charakterze poznawczym "pełnią rolę wspomagającą w zakresie uświadomienia dzieciom istoty poznawczych rzeczy, zjawisk i prawidłowości oraz sensu dokonujących się na oczach dzieci – przemian" (red. M. Lelonek 1985, s.80). Funkcja poznawcza - przy pomocy zabaw aktywizują się różne funkcje poznawcze, jak: odbiór i interpretacja danych zmysłowych, procesy myślenia, czyli tworzenia jednostek poznawczych w postaci schematów, obrazów umysłowych, symboli i pojęć oraz kształtowanie się operacji logicznych (rozumowania, wyjaśniania i oceny). Ukierunkowane na cele poznawcze zabawy służą gromadzeniu materiału poznawczego oraz utrwaleniu i operowaniu zdobytymi informacjami (W. Hemmerling, 1990, s.10).