Wychowanie bez kar w przedszkolu - porady dla nauczycieli

Wychowanie bez kar w przedszkolu - porady dla nauczycieli
Drukuj Skomentuj

O wychowaniu z użyciem kar mówi się, że uczy dziecko postępowania według oczekiwań innych, a nie według własnych potrzeb i ocen. O ile jednak jest mnóstwo porad jak powinien postępować rodzić, o tyle trudniej pewne zasady wprowadzić prowadząc grupę przedszkolną. Jak może wyglądać wychowanie bez kar w przedszkolu? Sprawdź nasze porady dla nauczycieli.

Zmiana modelu postępowania


Wiele osób, słysząc o wychowania bez kar, w pierwszej kolejności pyta: co stosować zamiast kary? Zdaniem psycholog Agnieszki Stein, sama forma pytania świadczy o poszukiwaniu alternatywnej metody kontroli dzieci - nie prowadzi więc do zmiany modelu postępowania, a jedynie zastąpienia środków.

Wychowanie bez kar zakłada reagowanie na zachowanie dzieci, biorąc pod uwagę nie tylko oczekiwania opiekunów (wychowawców, nauczycieli, rodziców), ale też potrzeby dziecka i aktualne warunki. Nie chodzi więc o zastąpienie “karnego jeżyka” inną formą, ale o zbudowanie bliskiej relacji z dziećmi, opartej na akceptacji i szacunku.

 

Porady dla nauczycieli


Wszystko to pięknie brzmi w praktyce, jednak dużo trudniej wprowadzić zasady przy grupie dzieci. Tym bardziej, że każdy z rodziców ma swoje poglądy na wychowanie dzieci - i oczekuje od nauczycieli przedszkola, że podporządkują swoje zasady do tych panujących w domach. Ważna jest też świadomość, że nie ma uniwersalnego modelu reagowania na zachowania dzieci - wszystko zależy od grupy i aktualnej sytuacji.

 

Nazwanie sytuacji


Trudne sytuacje, na które trzeba natychmiast reagować (np. kłótnie między dziećmi, bójki), warto nazywać bez oceniania. Zamiast więc mówić: Jesteście niegrzeczni!, w kilku słowach opisz sytuację: Zabrałeś zabawkę Jasiowi, a teraz Jaś płacze. Pewnie jest mu przykro. Ważne jest, by nie etykietować dzieci - więcej przeczytasz o tym tu: Dziecko nieśmiałe, niegrzeczne, leniwe - dlaczego nie należy etykietować dzieci.

 

Szukanie przyczyny


Szukaj przyczyny takiego zachowania i podawaj inne sposoby na rozwiązanie sytuacji. Zamiast więc Kto zaczął?, pytaj dzieci: Chciałaś, żeby Zosia się z Tobą pobawiła? Możesz zaprosić ją do kącika z lalkami, zamiast ciągnąć za włosy.

Niektóre dzieci nie umieją jeszcze zakomunikować, o co im tak naprawdę chodziło i jakie emocje odczuwają. Dlatego niektóre przyczyny musisz samodzielnie wyeliminować na podstawie obserwacji: czy dziecko nie jest chore, zmęczone, głodne. Takie obserwacje mogą składać się z kilku dni, tygodni, miesięcy - np. dziecko, które często biega i skacze po sali, być może poszukuje mocnych bodźców. Warto jednak nazywać emocje i potrzeby juz najmłodszych dzieci, by dostarczać im informacje i uczyć, jak się w przyszłości komunikować.

 

Może zainteresuje Cię też: Jak oduczyć się etykietowania dzieci?

 

Wskazuj na inne sposoby radzenia sobie z negatywnymi emocjami


Ważne jest uczenie dzieci, że nie ma złych i dobrych emocji - wszystkie uczucia są nam potrzebne. Są jednak zachowania, które nie mogą zdarzać się w przedszkolu, bo np. krzywdzą inne dzieci, panie, powodują psucie się zabawek. Dlatego warto przygotować materiały, które pomogą dzieciom odreagować takie emocje, jak złość, zdenerwowanie, niezadowolenie. Możecie przygotować kącik, w którym znajdą się np.:

 

  • kartki gazet - dzieci mogą je zginać i rzucać nimi w ścianę/do kosza,
  • kartki i kredki - dzieci mogą narysować swoje emocje, by zakomunikować je pani albo kolegom,
  • powiernik sekretów - możecie mieć dużą maskotkę, której można powiedzieć o wszystkich przykrościach (również tych, o których nie chce się opowiedzieć pani),
  • dywanik - na którym można tarzać się, tupać i skakać (gdzieś, gdzie dziecko będzie bezpieczne);

 

Może zainteresuje Cię też: 4 sposoby na zapobieganie wybuchom złości u dzieci

 

Wspólnie ustalcie, jak można naprawić błąd


Zmuszanie dzieci do przeprosin nie jest dobrym pomysłem. Dziecko, któremu nie jest przykro, kłamie - bo tego się od niego oczekuje. Dlatego lepiej wspólnie ustalić, jak dziecko może naprawić swój błąd - np. posprzątać zabawki, które rozrzuciło, naprawić domek z klocków, który układali koledzy.

Nie bój się też tego, że dziecko doświadczy naturalnych konsekwencji. Jaś skarży się, że kolega nie chce się z nim bawić? Warto uświadomić mu, że kolega może nie chcieć się z nim bawić, ponieważ Jaś ostatnim razem go uderzył. Dopiero osobiste doświadczenie konsekwencji może spowodować, że Jaś będzie chciał przeprosić i w jakiś sposób naprawić swój błąd.

 

Zachowuj rytm dnia


Dzieci w przedszkolu potrzebują rutyny. Wbrew pozorom, nie oznacza ona monotonii, ale uporządkowanie harmonogramu dnia. Dzieci wiedzą, czego oczekiwać (np. że po zajęciach muzycznych zawsze jest obiad) - dzięki czemu mniej się frustrują. Pamiętaj jednak, że dzieci nie znają jeszcze godzin - dlatego czasem warto zapowiedzieć dzieciom, co ich czeka. Jeśli więc widzisz, że grupa bawi się, przypomnij im, że za 10 minut będzie obiad i będzie trzeba przerwać zabawę.

 

Przeczytaj więcej tu: Rutyna w przedszkolu

 

Dawaj wybór


Są sytuacje w przedszkolu, w których nie musi uczestniczyć cała grupa. O ile nie można zostawić jednego dziecka w sali, kiedy reszta idzie na wycieczkę, o tyle rezygnacja dziecka z niektórych zajęć nie spowoduje nic złego. Pamiętaj, że dziecko to też człowiek - może nie mieć ochoty na rysowanie, śpiewanie albo występowanie na forum grupy. Karanie go za brak chęci narusza jego prawo do wolności osobistej.

 

Omów z rodzicami konsekwencje zachowań dzieci


Część rodziców uważa, że wychowanie bez kar w przedszkolu oznacza też brak konsekwencji. Warto jednak uświadomić im na zebraniu, jak reagujecie na zachowania dzieci, np. że po kłótni dzieci nie siedzą przy stole “za karę”, ale jest to czas na omówienie z panią ich zachowania, na zastanowienie się jak poprawić relację i jak można podobne problemy rozwiązać w przyszłości. Uświadomienie rodziców w tej kwestii jest ważne dla współpracy i porozumienia się w kwestiach wychowania dzieci.

 

Polecamy też artykuł autorstwa Dominiki Słowikowskiej (psycholog, coach i Certyfikowanej edukatorki Pozytywnej Dyscypliny): Współpraca między rodzicami a nauczycielami pracującymi w przedszkolach.

 

Filmy

Podobne artykuły

Skomentuj

Bądź pierwszym, który skomentuje ten wpis!

Tagi