Zadania przedszkola w przygotowaniu dziecka do roli czytelnika

Zadania przedszkola w przygotowaniu dziecka do roli czytelnika

Naczelnym celem wychowania przedszkolnego jest kształtowanie osobowości człowieka, umożliwienie mu samorealizacji i czynnego udziału w życiu społecznym. Zadania przedszkola to wszechstronne wychowanie dzieci przez świadome kierowanie ich rozwojem.

Do przedszkola dziecko przychodzi z bardzo skromnym bagażem doświadczeń społecznych, niewielkim zasobem słów, bardzo ograniczoną  wiedzą. W dynamicznym rozwoju dziecka znaczną rolę odgrywa literatura, którą odbiera w sposób bezpośredni i pośredni. Bezpośredni, jeśli podstawą oddziaływania na dziecko jest przede wszystkim tekst. Pośredni w przypadku, gdy słowo odgrywa rolę pomocniczą. Książka stała się w obecnej dobie codziennym towarzyszem dziecka w przedszkolu, gdzie trudno wyobrazić sobie codzienną pracę i realizację wielu treści programowych bez odwoływania się do wartościowej literatury. Kształtowanie świadomości czytelniczej należy rozwijać nie od momentu, gdy dziecko opanuje technikę czytania, lecz już we wczesnym okresie dzieciństwa. Szczególną role odgrywa wiek przedszkolny.

Dla tych dzieci, które w domu nie zaznały przyjemności czytania bajek na kolanach rodziców, przedszkole stwarza szansę instytucjonalnej inicjacji czytelniczej. W warunkach gorszych, bo w grupie zamiast indywidualnie, często bez silnych kontaktów uczuciowych. Odbiór grupowy ma jednak inne zalety: buduje poczucie przynależności do grupy, potęgowanie się wspólnych reakcji. Wczesny kontakt dziecka z książką jest szczególnie cenny. Wtedy bowiem zaczynają się kształtować nawyki i upodobania czytelnicze. Obudzenie „głodu książki”, gotowości do czytania jest ważnym zadaniem przedszkola w przygotowaniu dziecka do roli czytelnika. To właśnie tutaj kształtują się postawy i osobowość dziecka. Książka, jako czynnik wszechstronnego rozwoju dziecka, może wywierać wpływ na jego uczucia, może wzbogacić wyobraźnię, kształcić mowę, uczyć myślenia. Kontakt z tekstem literackim wychodzi naprzeciw dziecięcej potrzebie poznania i przeżycia. Ilu to rzeczy nie poznałoby dziecko, gdyby nie książka. Świat książki, świat baśni, splata się z rzeczywistością i uczy dzieci lepiej  rozumieć ją i kochać.

Rolę pośrednika w inicjacji literackiej dziecka spełniają rodzice i przedszkole. Pod kierunkiem nauczyciela książka staje się ważnym czynnikiem wszechstronnego rozwoju  dziecka. Wywiera wpływ na uczucia, wzbogaca wyobraźnię, uczy myślenia i przenoszenia doświadczeń na własne postępowanie. Dlatego oceniając wartości utworu nauczyciel w przedszkolu powinien zwrócić uwagę nie tylko na treści, ale i na sposób przekazywania małemu odbiorcy tak, by nie był on przesiąknięty zbytnim moralizatorstwem i słabym poziomem artystycznym. Książka powinna budzić doznania estetyczne pięknem obrazu literackiego, sposobem rozwijania akcji, charakteryzowania bohaterów oraz językiem i stylem odpowiednim do treści.

Nie sposób, nie przytoczyć w tym miejscu słów E. Skoczylas – Krotli: „…o tym, czy odbiór utworu literackiego stanie się odbiorem aktywnym decyduje przede wszystkim nauczyciel – jego osobowość, kultura osobista, styl pracy z dziećmi. Życzliwy, autokratyczny nauczyciel organizuje sytuacje wychowawczo – dydaktyczne, inspiruje wiele działań, nadaje im właściwy kierunek, dostarcza potrzebnych informacji, pobudza do aktywnego działania, koryguje błędy, ocenia, gani, chwali, w zależności od sytuacji, lecz czyni to zawsze w sposób życzliwy, przyjazny i serdeczny.” Aby odbiór utworu literackiego w przedszkolu był odbiorem aktywnym, nauczycielka powinna stać się swoistym medium, wprowadzającym dzieci w świat poezji, baśni, czarów. Bardzo istotne jest stworzenie odpowiedniego nastroju, doprowadzenie do wyciszenia emocji i stworzenie atmosfery intymności z książką. Obok aktywności nauczycielki, potrzebna jest też inna bardzo istotna cecha – cierpliwość. Nie można wymagać od dzieci jednakowej pozycji podczas czytania przez nauczycielkę. Jedno dziecko słucha ze wzrokiem utkwionym w czytającego, inne pogrąża się w marzeniach, jeszcze inne wybierają taką pozycję, jaka najlepiej im odpowiada. Odbiór jest wtedy pełniejszy i stanowi dla małych słuchaczy niezapomniane przeżycia.

Nie wolno zapominać również o kulturze żywego słowa nauczycielki, która powinna przedstawić tekst w sposób artystyczny i prawidłowy artykulacyjnie. Rozwijanie zainteresowań czytelniczych dzieci w wieku przedszkolnym polega zatem na planowej, systematycznej pracy nauczyciela, która zmierza do zainteresowania małego odbiorcy sztuką, do ukazania mu bogactw i zalet, jakie ona niesie.

Autor: Ewa Marjańska

Podobne artykuły

Skomentuj

Bądź pierwszym, który skomentuje ten wpis!

Tagi